Lữ khách vui

Các hãng truyền thông sáng ngày 6/7/2024 vừa mới đưa tin, Tổng Giám Mục Vigano đã chính thức bị Tòa Thánh Vatican phạt vạ tuyệt thông, nghĩa là, Giáo hội Công giáo cắt đứt tất cả mọi tương quan và giao tiếp với TGM. Lý do cho việc này là, TGM Vigano đã có những tuyên bố chính thức không phục quyền Giáo hoàng Phanxico và phủ nhận Công đồng Vatican II (1962-1965), một công đồng đại kết quan trọng canh tân đời sống Giáo hội. Đây có thể là một tin rất sốc đối với nhiều người Công giáo, nhưng còn bạn và tôi, chúng ta nghĩ gì khi đón nhận tin này? Dưới đây là những suy nghĩ và quan điểm của tôi về vấn đề này.

TGM Vigano trước giờ vẫn nổi tiếng là một người cực kì bảo thủ, luôn muốn giữ các truyền thống Giáo hội xưa nay và không muốn thay đổi. Ông cũng đã nhiều lần có những quan điểm công kích Giáo hoàng và chống lại một số đường lối Giáo hội. Chẳng hạn, ông đã từng viết một lá thư dài buộc tội Giáo hoàng Phanxico và các quan chức cao cấp trong Giáo hội che đậy những tố cáo lạm dụng tình dục của Hồng y McCarrick (Mỹ). Ông thường xuyên chống lại những cải tổ mang tính hiện đại của Giáo hội, luôn nhấn mạnh và cổ võ việc trở lại với truyền thống và những gì ông coi là giáo huấn căn cốt của Giáo hội, thậm chí ông cùng với nhóm bảo thủ phê bình và chỉ trích những cải tổ của Công đồng Vatican II, cáo buộc đó là khởi đầu cho những khủng hoảng và suy thoái của Giáo hội. Và gần đây nhất, ông đã tuyên bố không chịu quyền Giáo hoàng Phanxico, công khai từ chối tuân phục Giáo hoàng. Với những lý do trên, Giáo hội mới quyết định ra vạ tuyệt thông đối với ông, vì đường lối của Giáo hoàng Phaxinco và của Giáo hội hiện nay là cởi mở và thích nghi với thời đại. Rõ ràng hai bên không còn có tiếng nói chung và không còn cùng chung lối nữa, nên chuyện tuyệt thông là chuyện không thể tránh khỏi.

Thoạt tiên, nghe một đấng bậc đức cao vọng trọng lại bị Giáo hội khai trừ, bản thân tôi cũng cảm thấy xót xa và tội nghiệp cho TGM Vigano. Nhưng sau, tôi thấy Giáo hội làm như vậy cũng là đúng thôi. Nếu không còn khả năng nói chuyện, đối thoại, và lắng nghe nhau nữa, thì chia tay là tốt nhất, đỡ phải gây ra thêm nhiều phiền phức, rắc rối, xáo trộn trong Giáo hội, cũng là để TGM tự do và thong dong hơn trong bước đường tương lai của ông vì ông vẫn muốn ôm khư khư quan điểm bảo thủ của mình cách cứng nhắc như vậy. Tôi hy vọng, đã có những sự liên lạc qua lại và trao đổi đầy đủ và quân bình giữa Vatican và TGM Vigano trước khi vạ tuyệt thông được đưa ra. Một khi đã không còn có thể lắng nghe và giao tiếp với nhau nữa, thì chuyện đường ai nấy đi xảy ra là hệ quả tất yếu.

Tuy nhiên, giá như TGM chọn cách im lặng rút lui, hoặc Vatican âm thầm giải quyết riêng tư với TGM thì có lẽ sẽ hay hơn là việc Vatican dùng quyền lực của mình để công khai loại trừ ông. Một người đơn độc thì làm sao chống lại cả một hệ thống cơ cấu đồ sộ và có tầm ảnh hưởng vô cùng to lớn. Việc Vatican ra vạ tuyệt thông với TGM Vigano chỉ càng làm cho thiên hạ thấy rõ hơn những trò chơi chính trị và sự đấu đá lẫn nhau đang diễn ra trong Giáo hội. Dù có mạnh mẽ tới đâu, nhưng nếu anh thuộc nhóm thiểu số, thì không sớm thì muộn, anh sẽ bị “xử lý” khi anh dám chống nhóm đa số mà nhóm đó lại đang nắm quyền.

Một góc nhìn khác liên quan đến tinh thần và tâm linh mà tôi thiết nghĩ cần phải viết ra đây, để những mọi người hiểu hơn về việc “dứt phép thông công”, một cách nói nôm na khác của vạ tuyệt thông. Mặc dù TGM Vigano bị vạ tuyệt thông, thì điều đó không nhất thiết nghĩa là ông không còn có ơn nghĩa gì với Chúa. Điều đó không đúng. Chuyện tương quan của ông với Chúa thì chỉ có ông và Chúa biết thôi, và không ai có thể can thiệp vào. Giáo hội có to lớn mạnh mẽ đến thế nào thì cũng không thể thao túng Thiên Chúa, kiểm soát ân sủng Chúa, đặc biệt là ơn cứu độ của Người dành cho nhân loại. Giáo hội có thể diễn dịch và giải thích vạ tuyệt thông theo lối nghĩ và niềm tin của riêng mình, chẳng hạn như, người bị vạ tuyệt thông sẽ không còn được lãnh nhận các bí tích và ơn ích do các bí tích này đem lại, bị cắt đứt sự hiệp thông với cộng đoàn Hội Thánh và có nguy cơ không được ơn cứu độ của Thiên Chúa, v.v… Tuy nhiên, điều đó chỉ đúng theo niềm tin của Giáo hội mà thôi, còn sự thật thế nào lại là chuyện khác. Thiên Chúa và tình thương cứu độ của Người thì bao la không bờ bến, không thể bị giới hạn hay đóng hộp bởi Giáo hội hoặc bởi bất cứ cá nhân hay tổ chức tôn giáo nào. Nếu TGM Vigano, sau khi bị tuyệt thông, ông vẫn giữ đời sống cầu nguyện và gắn bó với Chúa theo lương tâm ngay thẳng của mình, thì thiết nghĩ chúng ta cũng không thể nào khẳng định về ơn cứu độ của Chúa dành cho ông.

Tóm lại, quả là đáng tiếc lại xảy ra việc Giáo hội phạt vạ tuyệt thông TGM Vigano, cho dù ông đã mắc phải những sai lầm nghiêm trọng. Nói chung, con người không đủ yêu thương, bao dung, và kiên nhẫn đối với nhau, trong khi đường lối Thiên Chúa thì khác, nhiều khi nghịch hẳn với đường lối con người. Chúng ta tiếp tục tin tưởng phó thác Giáo hội và TGM Vigano cho tình yêu Thiên Chúa quan phòng, hy vọng cả hai được Thánh Thần hướng dẫn sống đẹp ý Cha. Chuyện tái hợp, “nói chuyện lại” giữa TGM và Giáo hội sẽ diễn ra hay không, chẳng ai có thể biết được. Thôi thì, hãy để mọi sự trôi theo dòng…