Lữ khách vui

Có rất nhiều tôn giáo trên thế giới có niềm tin và rao giảng về ơn cứu độ tha lực, nghĩa là người ta tin vào sự cứu độ đến từ một lực, một đấng nào đó bên ngoài họ. Những tôn giáo đó bao gồm Do Thái giáo, Kito giáo, Hồi giáo, một số nhánh Phật giáo, v.v… Trong bài viết này, chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu những lợi ích (ánh sáng) cũng như những nguy hiểm (bóng tối) mà niềm tin đó mang lại.

Trước hết, chúng ta nói về những ích lợi mà niềm tin vào tha lực cứu độ đem lại cho con người:

1. Niềm hy vọng trong lúc gặp gian lao đau khổ: Tin tưởng vào sự can thiệp của thần thánh hoặc sự cứu giúp đến từ bên ngoài có thể cho người ta thêm niềm hy vọng, đặc biệt là lúc nỗ lực cá nhân dường như không còn mạnh đủ, không còn hy vọng, giúp họ kiên cường chịu đựng hơn trong gian nan thử thách.
2. Niềm an ủi trong sự mỏng giòn yếu đuối: Niềm tin vào sự trợ giúp đến từ “Ơn trên” có thể giúp làm giảm lo âu và cảm giác bơ vơ lạc lõng, khiến người ta không cảm thấy cô đơn một mình trong cuộc vật lộn chiến đấu của họ; Cầu nguyện có thể giúp họ khuây khỏa cảm xúc và có được cảm thức nối kết với Ai đó vĩ đại hơn.
3. Tu dưỡng sự khiêm nhường: Nhận ra con người mình giới hạn và có nhiều thứ vượt ngoài tầm kiểm soát của mình, ta cần sự giúp đỡ từ ngoài, từ trên, giúp con người tu dưỡng thêm lòng khiêm tốn, giảm trừ sự tự kiêu, tự mãn.

Bên cạnh những lợi ích thì niềm tin vào tha lực cứu độ cũng đem đến những nguy hiểm rất đáng lo ngại:

1. Phụ thuộc và thụ động: Tin rằng sẽ được cứu và cứ thế ngồi chờ phép lạ, chờ ơn cứu độ, sẽ khiến người ta không hành động, trở nên thụ động và tránh đảm nhận trách nhiệm.
2. Mất sự tự chủ: Tin tưởng quá vào sự cứu giúp đến từ bên ngoài sẽ khiến người ta đánh giá thấp khả năng của mình, ngăn cản sự thăng tiến cá nhân, dần đánh mất sự tự tin.
3. Bị khai thác bởi giới cầm quyền lãnh đạo: Giới lãnh đạo có thể khai thác niềm tin này để thao túng và kiểm soát tín hữu hoặc những người tin theo, khiến họ phải phụ thuộc vào lãnh đạo.
4. Tuyệt vọng khi không được trợ giúp: Khi không được như ý muốn, không được cứu giúp như mong đợi, người ta dễ rơi vào khủng hoảng niềm tin và vô vọng, dễ bị trầm cảm và rời bỏ niềm tin.

Nói tóm lại, niềm tin vào sự cứu độ đến từ tha lực phản ánh cả hai mặt sáng tối. Cốt yếu là phải quân bình: Nhận ra khi nào cần nguồn lực bên ngoài cứu giúp và khi nào là cần phải tin cậy vào chính bản thân. Sự quân bình này giúp củng cố sức mạnh nội tâm và tương quan lành mạnh với tha nhân và Tha Lực.