Lữ khách vui

Xưa nay, có lẽ không ai trong chúng ta còn xa lạ gì với hình ảnh các vị vua hoặc hoàng đế trong lịch sử Việt Nam ta hoặc lịch sử của nhiều quốc gia khác trên toàn thế giới. Xã hội loài người đã trải qua nhiều hình thức chế độ khác nhau, trong đó không thể không kể đến chế độ quân chủ. Mặc dù ngày nay không còn mấy quốc gia theo chế độ quân chủ tuyệt đối, nhưng vẫn có một vài nước theo chế độ quân chủ lập hiến, nghĩa là quốc gia vận hành theo hiến pháp và quốc vương chỉ còn mang tính biểu tượng mà thôi. Tuy nhiên, chúng ta không thể phủ nhận rằng, chế độ quân chủ đã để lại những ảnh hưởng sâu sắc trong tâm thức nhân loại, tốt có, xấu có, lợi có, hại có, thậm chí cho đến ngày nay. Chúng ta hãy thử tìm hiểu xem nào!

Những mặt lợi của chế độ quân chủ

1. Chế độ quân chủ thường là “cha truyền con nối”, nên có được sự liên tục và ổn định lâu dài. Điều này giúp giảm thiểu những biến động chính trị so với những cuộc bầu cử thường xuyên.
2. Vua thường phục vụ hoặc được xem như nhân vật mang tính hiệp nhất, hiện thân cho căn tính quốc gia và di sản văn hóa dân tộc.
3. Vua hoặc trung ương tập quyền có thể giúp ra các quyết định một cách nhanh chóng và hiệu quả, nhất là trong trường hợp khẩn cấp.
4. Chế độ quân chủ thưởng bảo tồn truyền thống, các lễ nghi, sự tiếp nối lịch sử, nuôi dưỡng cảm thức tự hào dân tộc và di sản văn hóa.

Những mặt hại của chế độ quân chủ

1. Các quân vương không được dân bầu nên không có trách nhiệm giải trình với quần chúng. Điều này rất dễ dẫn đến lạm quyền.
2. Tiềm năng cho sự bạo ngược, chuyên chế: Vua lạm quyền gây nên sự đàn áp, tham nhũng thối nát, quản trị kém cỏi.
3. Bất bình đẳng nội tại: Quyền lãnh đạo dựa trên quyền làm con (cha truyền con) hơn là công trạng hoặc lựa chọn mang tính dân chủ.
4. Kháng cự sự thay đổi: Chế độ quân chủ thường là những thể chế bảo thủ, chống lại những cải cách hiện đại có nguy cơ đe dọa quyền lực và truyền thống của họ.
5. Chi phí duy trì cao: Chi phí cho gia đình hoàng tộc, hệ thống quý tộc, quan lại, vô cùng tốn kém, dẫn đến sưu cao thuế nặng.
6. Nguy cơ lãnh đạo kém: Việc cha truyền con nối không bảo đảm rằng vị quân vương đủ tài đức và khôn ngoan lãnh đạo hiệu quả.
7. Dân ỷ lại, thụ động, sợ hãi: Dân ỷ có vua quyết và làm rồi, nên dễ sinh ra thụ động, lười biếng, thui chột các sáng kiến và phát minh. Dân dưới quyền cai trị của bạo chúa thường co rúm, sợ hãi, mang tâm thức nô lệ.

Tóm lại, chế độ quân chủ có thể mang lại một số lợi ích nhưng cũng có thể mang lại nhiều thiệt hại, tùy vào cấu trúc vận hành và bối cảnh xã hội. Trên đây là những quan sát của tôi về chế độ quân chủ, còn các bạn nghĩ sao? Xin mời các bạn chia sẻ đóng góp ý kiến thêm về chế độ quân chủ! Tôi mong nhận được các góc nhìn khác của các bạn. Xin cảm ơn!