Lữ khách vui

Trong câu chuyện về ông Toma, vị tông đồ thường được gọi là “Thomas hoài nghi”, chúng ta thấy một hình ảnh quen thuộc của con người: nhu cầu được xác thực, được chứng kiến trước khi tin tưởng. Mặc dù Chúa Giêsu đã phán “Phúc thay những người không thấy mà tin”, câu chuyện này vẫn cho chúng ta thấy hoài nghi không phải là kẻ thù của đức tin, mà đôi khi lại là người bạn đồng hành cần thiết trên hành trình tìm kiếm chân lý.

Hoài nghi như một cầu nối đến đức tin sâu sắc hơn

Hoài nghi không phải lúc nào cũng là đối lập với đức tin. Thực tế, hoài nghi có thể là bước đệm dẫn đến một đức tin vững chắc và sâu sắc hơn. Khi chúng ta đặt câu hỏi, tìm kiếm câu trả lời, và vật lộn với những nghi vấn, chúng ta không nhất thiết đang xa rời đức tin – mà đang tham gia vào một hành trình để hiểu rõ hơn niềm tin của mình.

Nhà thần học Paul Tillich từng viết: “Hoài nghi không phải là kẻ thù của đức tin; nó là một yếu tố của đức tin.” Một niềm tin chưa từng trải qua thử thách của hoài nghi có thể chỉ là một niềm tin mong manh, thiếu chiều sâu. Những câu hỏi, những khoảnh khắc hoài nghi, không nên bị xem là tội lỗi hay thất bại, mà là những cơ hội để đào sâu và làm giàu đời sống đức tin của bản thân mình.

Hoài nghi giúp phân biệt đức tin thật và mê tín

Trong thời đại thông tin tràn ngập, ranh giới giữa đức tin chân chính và mê tín dị đoan đôi khi trở nên mờ nhạt. Hoài nghi lành mạnh giúp chúng ta sàng lọc, phân biệt giữa những giáo lý cốt lõi và những yếu tố văn hóa, xã hội đã được thêm vào qua thời gian. Nó giúp chúng ta tránh khỏi việc tin tưởng mù quáng vào những điều có thể làm méo mó thông điệp thực sự của đức tin.

Thánh Augustine đã từng khuyên: “Hãy hiểu để tin, và tin để hiểu.” Sự hiểu biết đòi hỏi chúng ta phải đặt câu hỏi, phải xem xét, đôi khi phải hoài nghi – không phải để phủ nhận đức tin, mà để đảm bảo rằng đức tin của chúng ta dựa trên nền tảng vững chắc.

Hoài nghi tạo không gian cho đối thoại thật sự

Khi chúng ta công nhận và chấp nhận những hoài nghi của mình, chúng ta tạo ra một không gian cho đối thoại chân thành – với bản thân, với người khác, và với Thiên Chúa. Thay vì né tránh những câu hỏi khó, chúng ta có thể đối diện với chúng trong tinh thần cởi mở và khiêm nhường.

Rabbi Abraham Joshua Heschel nói: “Đức tin giống như một cánh cửa mở ra vô số câu hỏi. Người không có đức tin thì không thể hỏi; người có đức tin mù quáng thì không dám hỏi.” Hoài nghi có thể là chất xúc tác cho những cuộc đối thoại sâu sắc về ý nghĩa, mục đích và chân lý tâm linh.

Hoài nghi và con đường đến sự trưởng thành tâm linh

Hành trình đức tin không phải lúc nào cũng thẳng tắp và thuận lợi. Những giai đoạn hoài nghi, những “đêm tối tâm hồn” như Thánh John Thánh Giá gọi, có thể là những khoảng thời gian khó khăn nhưng cần thiết cho sự phát triển tâm linh.

Tương tự như cách cơ bắp phát triển qua sự căng thẳng và phục hồi, đức tin của chúng ta cũng có thể phát triển mạnh mẽ hơn khi trải qua những thách thức của hoài nghi. Những khoảnh khắc này buộc chúng ta phải đào sâu, phải tìm kiếm nguồn sức mạnh bên ngoài bản thân, và cuối cùng có thể dẫn đến một đức tin trưởng thành hơn.

Kết luận: Ôm lấy hoài nghi như một phần của hành trình

Thomas đã đặt câu hỏi, đã hoài nghi, và cuối cùng đã đi đến một tuyên xưng đức tin mạnh mẽ: “Lạy Chúa của con, lạy Thiên Chúa của con!” Con đường từ hoài nghi đến đức tin của ông có thể khác với lý tưởng mà Chúa Giêsu đã đề cập, nhưng đó vẫn là một con đường đích thực và chân thành.

Thay vì nhìn nhận hoài nghi như một kẻ thù cần phải đánh bại, chúng ta có thể chấp nhận nó như một phần tự nhiên và cần thiết của hành trình đức tin. Hoài nghi không phải là dấu hiệu của đức tin yếu ớt, mà là dấu hiệu của một đức tin đang sống động, đang tìm kiếm, đang phát triển.

Như nhà văn Frederick Buechner đã viết: “Hoài nghi là anh em sinh đôi của đức tin.” Khi chúng ta bỏ đi lối nhìn nhị nguyên đối lập và học cách ôm lấy cả hai, chúng ta có thể tìm thấy một con đường đức tin phong phú hơn, sâu sắc và chân thực hơn nhiều.