Lữ khách vui

1. Tính phổ quát

Con người nói chung đều bị ám ảnh bởi thứ bậc: Ai cao hơn, ai giỏi hơn, ai mạnh hơn, ai có giá trị hơn. Điều này ăn sâu từ xã hội nguyên thủy (thủ lĩnh bộ lạc, kẻ săn bắt giỏi nhất) cho đến xã hội hiện đại (địa vị, tài sản, học vấn). Câu hỏi “Ai lớn hơn? Ai mạnh hơn?” không chỉ là so sánh đơn thuần, mà là tìm kiếm sự công nhận và vị trí trong trật tự xã hội.

2. Nam tính và sự cạnh tranh

Đàn ông hoặc những người có thiên hướng nam tính mạnh thường bị cuốn vào mối bận tâm này hơn phụ nữ hoặc người nữ tính, vì:

• Sinh học: Testosterone thúc đẩy cạnh tranh, hiếu thắng, ganh đua, ước muốn thống trị.
• Tiến hóa: Nam giới trong lịch sử phát triển con người thường phải chứng minh sức mạnh hoặc thể lực để được công nhận, bảo vệ nhóm, thu hút bạn tình.
• Văn hóa: Từ thể thao, chính trị đến quân sự, xã hội liên tục củng cố hình ảnh “người đàn ông thật sự” là kẻ chiến thắng (bằng sức mạnh).

3. Khía cạnh bóng tối

Tuy nhiên, sự ám ảnh này dễ biến thành bệnh hoạn, lệch lạc: Cạnh tranh quyền lực, bạo lực, ám ảnh về thân thể hay địa vị. Đàn ông thường ít được khuyến khích thừa nhận yếu đuối, nên họ càng bị trói buộc trong trò chơi “Mạnh được, yếu thua”.

4. Chiều kích tâm linh

Điều thú vị là các truyền thống tôn giáo lớn (Kitô giáo, Phật giáo, Khổng giáo, v.v.) thường lật ngược trật tự này: Kẻ mạnh thật sự là người khiêm nhu, tự chủ, thắng được chính mình. Chẳng hạn, Đức Giêsu trả lời cho câu hỏi “Ai là người lớn nhất?” bằng cách chỉ vào trẻ nhỏ (Mt 18,1–4), nghĩa là nỗi ám ảnh kia là thật, phổ biến, nhưng lời giải đáp vượt ra ngoài cuộc so sánh sức mạnh.

Tóm lại:

• “Ai lớn hơn? Ai mạnh hơn?” là mối bận tâm muôn đời của con người, đặc biệt nặng ở đàn ông hoặc người có nam tính mạnh, vì gốc sinh học – tiến hóa – văn hóa.
• Nhưng chiều sâu nhân bản và tôn giáo lại đặt ra những câu hỏi khác: “Ai sống đúng hơn? Ai yêu thương hơn? Ai tự do hơn?”