Lữ khách vui

1. Văn bản gốc nói gì và không nói gì

Câu chuyện nằm chủ yếu trong hai Tin Mừng: Matthêu (Mt 1–2) và Luca (Lc 1–2). Điều đáng chú ý ở đây là, Tin Mừng Máccô không nhắc gì đến chuyện này, Tin Mừng Gioan cũng không kể chuyện Đức Giesu được sinh ra theo kiểu đó, các thư của thánh Phaolô Tông đồ cũng chỉ đề cập “sinh bởi một người phụ nữ” (Gl 4:4), không hề thấy nói là “trinh nữ” hay không. Nếu đây là sự kiện quan trọng, thì việc đa số nguồn Tân Ước im lặng là điều chúng ta phải đặt dấu hỏi.

2. Vấn đề ngôn ngữ: “trinh nữ” hay “thiếu nữ”?

Matthêu dùng chữ “trinh nữ”, điều này chứng tỏ ông trích Sách Isaia 7:14 (Bản LXX). Trong khi đó, bản Do Thái dùng từ ‘almah’, nghĩa là “thiếu nữ trẻ”, không nhất thiết là trinh nữ. Bản Hy Lạp LXX dịch thành parthenos, có nghĩa là “trinh nữ”. Đó là một bước ngoặt lớn: Trong khi nguyên bản tiếng Hipri thì mơ hồ, bản dịch Hy Lạp lại mang tính xác quyết. Vậy rõ ràng, giáo lý sau này dựa nhiều vào bản dịch, chứ không phải văn gốc.

3. Bối cảnh văn hóa cổ đại

Chuyện sinh con “không theo cách bình thường” không hiếm trong văn chương cổ đại. Chẳng hạn, Augustus được cho là con của thần Apollo, Alexander Đại đế có truyền thuyết cha là Zeus. Ý nghĩa hoặc thông điệp chính yếu không phải là phép lạ sinh học, mà là người đó có nguồn gốc thần linh, có sứ mạng đặc biệt. Khi đặt câu chuyện của Đức Giêsu vào bối cảnh này, nó không phải ngoại lệ, mà là ngôn ngữ quen thuộc của thế giới cổ.

4. Đọc theo thần học: Thông điệp tác giả muốn truyền tải

Nếu bỏ lớp vỏ sinh học, thông điệp chính ở đây là, Thiên Chúa là nguồn khởi đầu trực tiếp, Đức Giêsu là một khởi đầu mới, không lệ thuộc “dòng giống cũ”. Nói cách khác, đây là tuyên bố thần học bằng hình ảnh, bằng câu chuyện sống động, chứ không phải báo cáo y khoa.

5. Vậy có nên hiểu theo nghĩa đen không?

Có 3 cách tiếp cận, và thường thì đa số người ta chọn một cách

(1) Hiểu theo nghĩa đen

Đa số người Công giáo hoặc Kito hữu nói chung, với đức tin truyền thống, thì chọn hiểu theo nghĩa đen, nghĩa là chấp nhận đó là một phép lạ vượt sinh học, một việc siêu nhiên do Thiên Chúa toàn năng thực hiện.

(2) Hiểu biểu tượng và thần học

Những người chọn hiểu theo nghĩa biểu tượng thần học thì tin rằng, câu chuyện “Trinh nữ sinh con” thật ra chỉ muốn nói về căn tính thần linh của Đức Giêsu mà thôi, chứ không nhất thiết xảy ra theo nghĩa sinh học hoặc vật lý.

(3) Hiểu phê bình lịch sử

Đây là sự phát triển của ngành chú giải và thần học Thánh Kinh sau này, nhờ vào những nghiên cứu đánh giá và phê bình bản văn, người ta không coi đó là một sự kiện lịch sử.

Kết luận

Về khoa học, rõ ràng không ai tin và ủng hộ chuyện “Trinh nữ sinh con”. Về văn bản Thánh Kinh, không có sự thống nhất, và có những dấu hiệu phát triển ý tưởng và bản văn sau này. Về văn hóa, đây thật ra không phải là motif độc quyền của Sách Thánh mà một số tác phẩm văn chương cổ đại cũng đã có. Vì vậy, thành thật mà nói, chuyện “Trinh nữ sinh con” trong Kitô giáo có ý nghĩa mạnh về thần học, nhưng yếu về mặt lịch sử và sinh học.