Lữ khách vui

Là người Công giáo thì không ai lạ gì với các hình ảnh hoặc tượng Đức Maria, có khi là ẵm Chúa Giesu, có khi là đứng một mình, đạp đầu con rắn. Không biết có ai tự hỏi hình ảnh đó có xuất xứ từ đâu, nguồn gốc của hình ảnh đó là gì? Có lẽ nhiều người sẽ nói rằng, hình ảnh đó bắt nguồn từ Sách Thánh, mà cụ thể là Sách Sáng Thế, trong câu chuyện sa ngã của ông bà Nguyên Tổ Adam và Eva. Trả lời như vậy thì mới chỉ đúng có một phần, vậy toàn bộ sự thật là đâu, thực hư câu chuyện đó như thế nào, và ai mới thực sự là người đạp đầu con rắn trong Kinh Thánh, chúng ta hãy cùng nhau nghiên cứu và tìm hiểu nhé!

Trong bản văn Thánh Kinh Do Thái, câu St 3:15 như sau: “Ta sẽ gây mối thù giữa mi và người đàn bà, giữa dòng giống mi và dòng giống người ấy; người đó sẽ đánh vào đầu mi, và mi sẽ cắn vào gót nó.” Chữ “người đó” ở đây được dùng ở giống đực, nghĩa là, bản văn trình bày cho chúng ta thấy rằng đó là một người đàn ông, một người nam giới. Sang đến bản LXX (Bản 70), bản dịch Hy Lạp của các sách Cựu ước, chúng ta vẫn thấy trường hợp tương tự, nghĩa là, chữ “người đó” được dùng ở giống đực. Tuy nhiên, khi đọc đến bản Vulgata, bản dịch Kinh Thánh tiếng Latinh của thánh Jerome (Tk IV), ta lại thấy chữ “người đó” được dùng ở giống cái, nghĩa là, “bà ấy” hoặc “cô ấy”. Và còn ai khác xứng đáng vào đây nữa để đạp đầu con rắn cho bằng Đức Maria? Có lẽ bắt đầu từ đó và kéo dài biết bao nhiêu thế kỉ, thậm chí cho đến hôm nay, truyền thống niềm tin và nghệ thuật vẫn bảo chúng ta rằng: Đức Mẹ đạp đầu con rắn. Tại sao có sự chuyển đổi “giống” như vậy? Có thể vì một sự nhầm lẫn gì chăng hay là vì một lý do khách quan hay chủ quan nào đó? Chúng ta khó mà biết được. Điều đáng nói ở đây là, Giáo hội Công giáo Latinh của chúng ta, cụ thể ở đây là Huấn quyền và Công đồng Trent (Tk XVI), vẫn chuẩn nhận và coi bản dịch Latinh là bản Thánh Kinh đáng tin cậy và có thẩm quyền trong toàn Giáo hội. Tuy nhiên, đã có những nỗ lực chỉnh sửa bản dịch Latinh, cụ thể là năm 1979, Giáo hội đã cho phát hành bản “Nova Vulgata”, trong đó, đã chỉnh sửa chữ “người đó” thành giống đực.

Dịch thuật Kinh Thánh là một quá trình hết sức phức tạp, tốn nhiều thời gian và công sức, và không thể tránh khỏi những sai sót cách này hay cách khác. Tuy nhiên, điều tôi muốn nói ở đây là, dịch mà sai, cho dù chỉ là một chút thôi, cụ thể là trường hợp chúng ta vừa xem xét trên đây, thì sẽ dẫn đến những hậu quả vô cùng nghiêm trọng. Đúng như ông bà ta thường nói: “Sai một ly là đi một dặm.” Hậu quả của việc dịch sai trên, cộng với tâm tình đạo đức bình dân và nghiêng về cảm tính của con người, đã dẫn đến một nền thần học Công giáo nhấn mạnh quá đáng và tập trung quá nhiều về vai trò Đức Maria, nhiều khi tưởng chừng như lấn át cả vai trò của Đức Kito và của cả Thiên Chúa.

Tóm lại, hy vọng với những chia sẻ ngắn gọn trên đây về việc dịch thuật câu Kinh Thánh St 3:15, một câu vô cùng quan trọng được mệnh danh là “tiền Tin mừng”, “Phúc âm tiên khởi”, quý vị và các bạn đã biết thực sự ai là người đạp đầu con rắn trong Sách Thánh. Từ đó, hy vọng tất cả các tín hữu chúng ta điều chỉnh lại nhận thức, đưa Đức Maria về đúng đúng lại vị trí của mình trong chương trình cứu độ của Thiên Chúa, và nhất là xác quyết vai trò độc nhất vô song Đức Giesu Kito, Chúa và là Thiên Chúa cứu độ chúng ta.