Lữ khách vui

1. Trong Kinh Thánh

• Cựu Ước ít nói về “Thiên Chúa vui đùa”, nhưng có những chỗ gợi ý về niềm vui, tiếng cười, niềm hân hoan của Ngài, ví dụ Cn 8:30-31: “Ta hằng vui chơi trước mặt Người, vui thích trong cõi đất Người dựng nên, và ưa thích con cái loài người.” Ở đây, Khôn Ngoan (được hiểu là Ngôi Lời hay Đức Khôn Ngoan tiền tồn) “chơi đùa” (sachaq trong tiếng Hipri, có nghĩa là “nhảy múa, vui chơi, cười đùa”) trước mặt Thiên Chúa. Đây là một nền tảng mạnh nhất cho hình ảnh “Thiên Chúa vui đùa”, vì nó mô tả sự sáng tạo như một hành động vui tươi, tự do, chứ không căng thẳng hay cưỡng ép.
• Trong Tv 104:26, cũng có chi tiết nhỏ: “Tàu bè qua lại nơi đó, cả Leviathan Ngài dựng nên để chơi đùa ở đó.” Leviathan không còn là quái vật hủy diệt, mà là sinh vật chơi đùa trước mặt Thiên Chúa, biểu tượng của vũ trụ đang vận động trong niềm vui thần linh.
• Tuy nhiên, phần lớn Kinh Thánh mô tả Thiên Chúa nghiêm trang, công chính, thánh thiện, và việc “đùa giỡn” thường được dùng cho con người hoặc thần ngoại giáo. Cho nên khái niệm “Thiên Chúa vui đùa” không thuộc ngôn ngữ phổ biến của Thánh Kinh.

2. Trong truyền thống thần học

• Do Thái giáo và Kitô giáo cổ điển: Thiên Chúa được xem là tuyệt đối, bất biến, siêu vượt. Vì thế, “vui đùa” dễ bị xem là phi nghiêm túc, giảm thiểu tính thánh thiện. Do đó, các giáo phụ hầu như không dùng hình ảnh này.
• Tuy nhiên, một số truyền thống thần bí (mystical) như Meister Eckhart, Gregory of Nyssa, hay Cappadocian Fathers có nhấn mạnh rằng: Sự sáng tạo là biểu hiện của niềm vui tràn đầy nơi Thiên Chúa; Con người được mời gọi “tham dự vào niềm vui sáng tạo ấy”, rất gần với ý tưởng “Thiên Chúa vui đùa”.
• Trong thần học hiện đại, Jürgen Moltmann (“Theology of Play”) và Karl Rahner đều nói đến một Thiên Chúa không chỉ nghiêm nghị mà còn sáng tạo, tự do, và hân hoan. Moltmann gọi “trò chơi của Thiên Chúa” là “the playful freedom of love”, tình yêu không bị ràng buộc bởi nhu cầu, mà là niềm vui tự hiến.

3. Khía cạnh hiện sinh và mục vụ

Nếu hiểu “vui đùa” là thái độ tự do, không bị ép buộc, tràn đầy niềm vui và sáng tạo, thì:

• “Thiên Chúa vui đùa” là hình ảnh rất mạnh, giúp giải phóng con người khỏi hình ảnh một Thiên Chúa “nghiêm khắc, lạnh lùng, chỉ biết phán xét.”
• Nhưng nếu hiểu “vui đùa” theo nghĩa “khinh suất, thiếu nghiêm túc”, thì đó là dị đoan hoặc xúc phạm. Vì vậy, cách hiểu phải là ẩn dụ thần học, không phải nhân cách hóa quá mức.

Kết luận ngắn gọn

• Có thể chấp nhận ý tưởng “Thiên Chúa vui đùa” nếu hiểu đúng, là biểu tượng cho niềm vui sáng tạo, sự tự do của tình yêu, và mầu nhiệm vượt khỏi ràng buộc nghiêm trọng của thế giới.
• Không phổ biến trong truyền thống chính thống (Do Thái, Công giáo, Chính thống, Tin Lành) vì ngôn ngữ Kinh Thánh ưu tiên công chính, thánh thiện, khôn ngoan hơn là vui chơi, đùa giỡn.
• Có thể xem là ngôn ngữ biểu tượng hợp thời cho thần học hiện đại và mục vụ, nếu biết dùng cách cẩn trọng.